محبتوں کے شاعر شِو کمار بٹالوی کا یومِ پیدائش

آج محبتوں کے شاعر شِو کمار بٹالوی کا یومِ پیدائش ہے۔

شوکمار بٹالوی 23 جولائی 1936ء کو شکر گڑھ ضلع نارووال کے ایک گاؤں”بڑا پنڈ لوٹیاں” میں پیدا ہوۓ۔ تقسیم ہند کے بعد جب ان کی عمر 11 سال تھی وہ بھارت کے شہر بٹیالہ گرداس پور ہجرت کر گۓ ان کے والد پٹواری تھے۔
شیو کمار بٹالوی کو محبتوں کا شاعر بھی کہا جاتا ہے۔شیو کمار اب تک کے سب سے چھوٹی عمر مین 1967ء ساہیتا ایوارڈ لینے والے بھارتی بھی ہیں۔
شیو کمار بچپن سے ہی اپنے خیالات میں کھوۓ رہتے تھے سارا دن غائب رہنے کے بعد انہیں اکثر ندی کے کنارے کسی درخت کے نیچے یا کسی مندر کے قریب خاموشی سے لیٹا ہوا پایا جاتا تھا۔مشاعروں میں کلام پڑھنے کا ان کا اپنا ایک مخصوص انداز تھا۔اپنی شادی کے بعد وہ 1968ء میں چندی گڑھ چلے گۓ جہاں انہوں نے اسٹیٹ بنک آف انڈیا کو بطور پی۔آر۔او جوائن کر لیا۔کثرت بادہ نوشی کی وجہ سے انہیں جگر کا کینسر ہو گیا اور یہی ان کی موت کا سبب بنا۔وہ 06 مئی 1973ء کو عین جوانی میں وفات پا گۓ تھے۔
ان کا پہلا مجموعہ کلام 1960ء میں”پئعاں دا پراگا” کے نام سے شائع ہوا۔ اس کےعلاوہ ان کی مشہور کتابیں
مینوں ودا کرو
غزلاں تے گیت
آرتی
لاجونتی
آٹے دیاں چڑیاں
میں تے میں
درد منداں دی آہیں
سوگ
الوداع
سمپورن کو سنگریاور
اور برہاں دا سلطان شامل ہیں
شیو کمار بٹالوی کے نام سے” بیسٹ رائٹر آف دی ائیر کا ایوارڈ ہر سال دیا جاتا ہے
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
منتخب کلام
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
جاچ مینوں آگئی غم، کھان دی
ہولی ہولی رو کے جی پر چان دی
چنگا ہویا توں پرایا ہو گیوں
مک گئی چنتا تینوں اپنان دی
مر تے جاں پر ڈر ہے دماں والیو
دھرت وی وکدی ہے مل شمشان دی
نہ دیو مینوں ساہ ادھارے دو ستو
لے کے مڑ ہمت نہیں پرتان دی
نہ کرو شو دی اداسی دا علاج
رون دی مرضی ہے اج بے ایمان دی
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
گیت
مائے نی مائے!
میرے گیتاں دے نیناں وچ
برہوں دی رڑک پوے
ادھی ادھی راتیں
اٹھ رون موئے متراں نوں
مائے سانوں نیند نہ پوے
بھیں بھیں ، سگندھیاں وچ
بنھاں پھہے چاننی دے
تاں وی ساڈی پیڑ نہ سہوے
کوسے کوسے ساہاں دی
میں کراں جے ٹکورمائے
سگوں سانوں کھان نوں پوے
آپے نی میں بالڑی
میں حالے آپ متاں جوگی
مت کہڑا ایس نوں دوے؟
آکھ سونی مائے ایہنوں
رووے بلھ چتھ کے نی
جگ کتے سن نہ لوے
آکھ سونی کھالئے ٹک
ہجراں دا پکیا
لیکھاں دے نی پٹھڑے توے
چٹ لئے تریل لونی
غماں دے گلاب توں نی
کالجے نوں حوصلا رہوے
کہڑیاں سپیریاں توں
منگاں کنج میل دی میں
میل دی کوئی کنج دوے
کہڑا ایہناں دماں دیاں
لوبھیاں دے دراں اتے
وانگ کھڑا جوگیاں رہوے
پیڑے نی پیڑے
ایہ پیار ایسی تتلی ہے
جہڑی سدا سول تے بہوے
پیار ایسا بھورہے نی
جہدے کولوں واشنا وی
لکھاں کوہاں دور ہی رہوے
پیار اوہ محل ہے نی
جہدے چ پکھیروواں دے
باجھ کجھ ہور نہ رہوے
پیار ایسا آلھنا ہے
جہدے چ نی وصلاں دا
رتڑا نہ پلنگ ڈہوے
آکھ مائے ، ادھی ادھی راتیں
موئے متراں دے
اُچی اُچی ناں نہ لوے
متے ساڈے مویاں پچھوں
جگ ایہ شریکڑانی
گیتاں نوں وی چندرا کہوے
مائے نی مائے
میرے گیتاں دے نیناں وچ
برہوں دی رڑک پوے
ادھی ادھی راتیں
اٹھ رون موئے متراں نوں
مائے سانوں نیند نہ پوے
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
عمراں دے سرور
عمراں دے سرور
ساہواں دا پانی
گیتا وے چنج بھریں
بھلکے نہ رہنے
پیڑاں دے چانن
ہاواں وے ہنس سریں
گیتا وے چنج بھریں
گیتاوے
عمراں دے سرور چھلیے
پل چھن بھر سک جاندے
ساہواں دے پانی
پی لے وے اڑیا
ان چاہیاں پھٹ جاندے
بھلکے نہ سانوں دئیں الانبھڑا
بھلکے نہ روس کریں
گیتاوے چنج بھریں
ہاواں دے ہنس
سنیندے وے لوبھی
دل مرداتاں گاندے
ایہ برہوں رت ہنجو پگدے
چگدے تے اڈ جاندے
ایسے اڈدے مار اڈاری
مڑنہ آؤن گھریں
گیتاوے چنج بھریں
گیتا وے چنج بھریں تاں تیری
سونے چنج مڑھاواں
میں چندری تیری بردی تھیواں
نال تھئے پرچھاواں
ہاڑا ای وے
نہ توں تریہایا
میرے وانگ مریں
گیتا وے چنج بھریں
عمراں دے سرور
ساہواں دا پانی
گیتاوے چنج بھریں
بھلکے نہ رہنے
پیڑاں دے چانن
ہاواں دے ہنس سریں
گیتاوے چنج بھریں
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
چنبے دا پھل
اج اک چنبے دا پھل مویا
اج اک چنبے دا پھل مویا
گل پوناں دے پاکے باہیں
گورا چیتر چھم چھم رویا
اج اک چنبے دا پھل مویا
چیتر دے بل نیلے نیلے
مکھڑا وانگ وساراں ہویا
نینیں لکھ ماتمی چھلے
گلھ وچ پے پے جاوے ٹویا
اج اک چنبے دا پھل مویا
ادھیں راتیں رووے چیتر
پوناں دا دل زخمی ہویا
ڈونگھے وین بڑے دردیلے
سن کے سارا عالم رویا
اج اک چنبے دا پھل مویا
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
گربھ دتی
عورت تاں اک اوہ پنچھی ہے
جس نوں سونے دے پنجرے وچ
مٹھ ساری بس کنگنی پاکے
ٹنگ دتا ہے جاندا
اولھے کندھیاں
پر ایہ فروی بھولا پنچھی
کھا کنگنی دے اک دو دانے
چنجھ بھرپی کے ٹھنڈا پانی
رہے دعاواں دیندا
عمروں لمبیاں
ہے آدم دے کامی پترو
یاں ایہ پنچھی مار مکاؤ
یاں اس پنچھی دا کجھ سوچو
چھڈدیوایہنوں کھلاوو
وچ جھنگیاں
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
شکرا
مائے! نی مائے!
میں اک شکرا یار بنایا
اوہدے سر تے کلغی
تے اوہدے پیریں جھانجھر
تے اوہ چوگ چگیندا آیا
نی میں واری جاں!
اک اوہدے روپ دی
دھپ تکھیری
دوجا مہکاں دا ترہایا
تیجا اوہدا رنگ گلابی
کسے گوری ماں دا جایا
نی میں واری جاں!
نینیں اوہدے
چیت دی آتھن
اتے زلفیں ساون چھایا
ہو ٹھاں دے وچ کتیں دا
کوئی دیہوں چڑھنے آیا
نی میں واری جاں!
ساہواں دے وچ پھل سویا ں دے
کسے باغ چنن دا لایا
دیہیں دے وچ کھیڈے چیتر
عطراں نال نہایا
نی میں واری جاں!
بولاں دے وچ
پون پرے دی
نی اوہ کوئلاں دے ہمسایا
چٹے دند جیوں دھانوں بگلا
تاڑی مار اڑایا
نی نیں واری جاں!
عشفے دا
اک پلنگھ نواری
اساں چاننیاں وچ ڈاہیا
تن دی چادر ہو گئی میلی
اس پیر جاں پلنگھے پایا
نی میں واری جاں!
دکھن میرے
نیناں دے کوئے
وچ ہڑ ہنجوواں دا آیا
ساری رات گئی وچ سوچاں
اس ایہ کیہ ظلم کمایا
نی میں واری جاں !
صبح سویرے
لے نی وٹنا
اساں مل مل اوس نہایا
دیہی وچوں نکلن چنگاں
تے ساڈا ہتھ گیا کملایا
نی میں واری جاں
چوری کٹاں!
تے اوہ کھاندا ناہیں
اوہنوں دل دا ماس کھوایا
اک اڈاری ایسی ماری
اوہ مڑو طنیں نہیں آیا
نی میں واری جاں!
مائے نی مائے!
میں اک شکرا یار بنایا
اوہدے سر تے کلغی
تے اوہدے پیریں جھانجھر
تے چوگ چگیندا آیا
نی میں واری جاں !
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
اساں تاں جوبن رتے مرنا
مڑجانا اساں بھرے بھرائے
ہجر تیرے دی کرپرکرما
اساں تان جوبن رتے مرنا
جوبن رتے جو وی مردا
پھل بنے یاں تارا
جوبن رتے عاشق مردے
یاں کوئی کرماں والا
یاں اوہ مرن
کہ جنہاں لکھائے
ہجر دھروں وچ کرماں
ہجر تہاڈا اساں مبارک
نال بہشتیں کھڑنا
اساں تاں جوبن رتے مرنا
بھلا کس لئی جینا
ساڈے جہیا نکرما
سو تک رت توں
جوبن رت تک
جہناں ہنڈائیاں شرماں
نت لجیاں دیاں جمن پیڑاں
ان چاہیاں وی جرنا
نت کسے دیہ وچ
پھل بن کھڑنا
نت تارا بن چڑھنا
اساں تاں جوبن رتے مرنا
سجن جی!
پئے سبھ جگ تائیں
گربھ جون وچ مرنا
جمنوں پہلاں اودھ ہنڈائیے
فیر ہنڈائیے شرماں
مرکے کریئے
اک دوجے دی
مٹی دی پر کرما
پرجے مٹی وی مرجائے
تاں جیو کے کیہ کرنا؟
اساں تاں جوبن رتے مرنا
مڑجانا اساں بھرے بھرائے
ہجر تیرے دی کر پر کرما
اساں تاں جوبن رتے مرنا
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
اشتہار
اک کڑی جہدانام محبت
گم ہے۔ گم ہے گم ہے !
ساد مردای سوہنی پھبت
گم ہے۔ گم ہے۔ گم ہے!
صورت اوس دی پریاں ورگی
سیرت دی اوہ مریم لگدی
ہسدی ہے تاں پھل جھڑوے نیں
ٹردی ہے تاں غزل ہے لگدی
لم سلمی سرو قد دی
عمر اجے ہے مرکے اگ دی
پر نیناں دی گل سمجھدی !
گمیاں جنم جنم ہن ہوئے
پر لگدے جیوں کل دی گل ہے
ایوں لگداے جیوں اج دی گل ہے
ایوں لگداے جیوں ہن دی گل ہے
ہنے تاں میرے کول کھڑی سی
ہنے تاں میرے کول نہیں ہے
ایہ کیہ چھکل ہے ایہ کیہی بھٹکن
سوچ میری حیران بڑی ہے
نظر میری ہر آؤندے جاندے
چہرے دا رنگ پھول رہی ہے
اوس کڑی نوں ٹول رہی ہے
سانجھ ڈھلے بازاراں دے جد
موڑاں تے خشبو اگدی ہے
ویلھ ، تھکاوٹ ، بے چینی جد
چوراہیاں تے آ جڑدی ہے
رولے لپی تنہائی وچ
اوس کڑی دی بڑکھاندی ہے
اوس کڑی دی بڑدسدی ہے
ہر چھن مینوں ایوں لگداہے
ہر دن مینوں ایوں لگداہے
جڑے جشن نین بھیڑاں وچوں
جڑی مہک دے جھڑمٹ وچوں
اوہ مینوں آواز دوے گی
میں اوہنوں پہچان لوے گی
پر اس رولے دے ہڑ وچوں
کوئی مینوں آوازنہ دیندا
کوئی وی میرے ول نہ ویہندا
پر خورے کیوں پٹلا لگدا
پر خورے کیوں جھولا پیندا
ہر دن ہر اک بھیڑ جڑی چوں
بت اوہدا جیوںلنگھ کے جاندا
پر میونںہی نظر نہ آؤندا
گم گئی میں اوس کڑی دے
چہرے دے وچ گمیا رہندا
اوس دے غم وچ گھلدا رہندا
اوس دے غم وچ کھردا جاندا!
اوس کڑی نوں میری سونہہ ہے
اوس کڑی نوں آپنی سونہہ ہے
اوس کڑی نوں سبھ جگ دی سونہہ ہے
اوس کڑی نوں جگ دی سونہہ ہے
اوس کڑی نوں رب دی سونہہ ہے
جے کتے پڑھدی سندی ہووے
اک واری آکے مل جاوے
وفا میری نوں داغ نہ لاوے
نہیں تاں میتھوں جیا نہ جاندا
گیت کوئی لکھیا نہ جاندا !
اک کڑی جہدا نام محبت
گم ہے ۔ گم ہے ۔ گم ہے !
ساد مرادی سوہنی پھبت
گم ہے ۔ گم ہے ۔ گم ہے !
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
گیت
کیہ پچھدے او حال فقیراں دا
ساڈے ندیوں وچھڑے نیراں دا
ساڈے ہنجھ دی جُونے آیاں دا
ساڈا دل جلیا دل گیراں دا
ایہ جاندیاں کجھ شوخ جہے
رنگاں دا ہی ناں تصویراں ہے
جد ہٹ گئے اسیں عشقے دی
مُل کر بیٹھے تصویراں دا
سانوں لکھاں دا تن لبھ گیا
پر اک دامن وی نہ ملیا
کیا لکھیا کسے مقدر سی
ہتھاں دیاں چار لکیراں دا
تقدیر تاں آپنی سوکن سی
تدبیراں ساتھوں نہ ہوئیاں
نہ جھنگ چھٹیا نہ کن پاٹے
جُھنڈ لنگھ گیا انجے ہیراں دا
میرے گیت وی لوک سنیندے نیں
نالے کافر آکھ سدیندے نیں
میں درد نوں کعبہ کہہ بیٹھا
رب ناں رکھ بیٹھا پیڑاں دا
میں دانشوراں سنیندیاں سنگ
کئی واری اُچی بول پیا
کجھ مان سی سانوں عشقے دا
کجھ دعوا وی سی پیڑاں دا !
توں خود نوں عاقل کہنداہیں
میں خود نوں عاشق دسدا ہاں
ایہ لوکاں تے چھڈ دیئے
کہنوں مان نیں دیندے پیراں دا

۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

روگ بن کے رہ گیا پیار تیرے شہر دا

میں مسیحا ویکھیا بیمار تیرے شہر دا

ایہدیاں گلیاں میری چڑھدی جوانی کھا لئی

کیوں کراں نہ دوستا، ستکار تیرے شہر دا

شہر تیرے قدر نہیں لوکاں نوں سچے پیار دی

رات نوں کھلدا ہے ہر بازار تیرے شہر دا

فیر منزل واسطے اک پیر نہ پٹیا گیا

اس طرحاں کجھ چبھیا کوئی خار تیرے شہر دا

جتھے مویاں بعد وی کفن نہیں ہویا نصیب

کون پاگل ہن کرے اعتبار تیرے شہر دا

ایتھے میری لاش تک نیلام کر دتی گئی

لتھیا قرضہ نہ فر وی یار تیرے شہر دا

یہ نگارش اپنے دوست احباب سے شریک کیجیے
Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email
لُطفِ سُخن کچھ اس سے زیادہ

اردوئے معلیٰ

پر

خوش آمدید!

گوشے

متعلقہ اشاعتیں

شاعر عباس تابش کا یوم پیدائش
معروف شاعر اور نقاد منظور حسین شور کا یوم وفات
مشہور مزاح نگار کرنل محمد خان کا یوم پیدائش
ممتاز شاعر احمد فرازؔ کا یومِ وفات
مشہور شاعر اور صحافی ظہور نظر کا یوم وفات
معروف شاعر اور فلمی نغمہ نگار خمار بارہ بنکوی کا یوم پیدائش
مولانا سید مناظر احسن گیلانی کا یوم وفات
معروف شاعر پرنم الہ آبادی کا یوم وفات
ممتاز اردو صوفی شاعر بابا ذہینؔ شاہ تاجی کی برسی
عظیم اداکارہ اور شاعرہ مینا کماری کا یوم پیدائش